Los Bedrijfsrecherche
Deel op LinkedIn

Aanpak bij diefstal of verduistering in uw zorginstelling

U heeft misschien al langer onderbuikgevoelens of vage signalen dat er iets aan de hand kan zijn. Er klopt gewoon iets niet. De informatie die u krijgt aangeleverd klopt niet met andere informatie. Medicijnen moeten bijvoorbeeld eerder bijbesteld worden dan gepland maar in de verantwoordingsboeken ‘klopt het administratief wel’. 

Welke aanpak bij diefstal in de zorg werkt?

In dit artikel vertel ik u alles over diefstal en verduistering in zorginstellingen, laat u zien welke signalen op diefstal en of verduistering kunnen wijzen en hoe u deze diefstallen kunt beheersen. Aan het eind van het artikel geef ik u enkele handvatten zodat u kunt inschatten wanneer het tijd is om een bedrijfsrechercheur in te schakelen.

Het vertrouwen onder druk

Zijn de verzorgenden wel te vertrouwen?
Worden er bij de verantwoording fouten gemaakt?

‘Wegkijken’ is geen optie

U bent bang dat de gezondheid van de bewoners in het geding is. Ook bent u bang voor financiële schade en vooral de imagoschade als blijkt dat er in de instelling (bewuste) fouten worden gemaakt. Het vertrouwen tussen collega’s onderling staat stevig onder druk.

Mijn advies is om altijd iets met deze onderbuikgevoelens te doen. ‘Wegkijken’ is geen optie omdat de situatie alleen maar erger kan worden. In dit artikel heb ik alle informatie bij elkaar gezet, van herkenning tot aanpak. Aan het eind deel ik een aantal praktijkvoorbeelden.

Voorbeelden van diefstal in de zorg

Ik geef u nu een aantal voorbeelden van diefstal of verduistering in de zorg.

  1. Diefstal of verduistering van medicatie

Uw bevoegde verzorgenden hebben toegang tot de veilig opgeborgen medicatie. Elke dag moeten zij medicijnen aan uw bewoners verstrekken. Uw organisatie beschikt over een uitgebreid protocol ‘hoe te handelen bij het verstrekken van de medicatie’. De mens is hierin echter de zwakke schakel. Verzorgenden kunnen de verleiding niet weerstaan om medicijnen tot zich te nemen en deze voor eigen winst te verkopen of zelf te gebruiken.

  1. Diefstal of verduistering van etenswaren

Hoe gemakkelijk is het voor de beheerster van de huiskamer om etenswaren uit de voorraad kast te halen, die vrij toegankelijk is, en deze in haar tas te laten verdwijnen. Aan het eind van de dienst gaat de tas met inhoud mee naar huis.

  1. Diefstal van geld of sieraden van bewoners

Ondanks dat er steeds meer gepind wordt blijven de oude en vaak demente bewoners beschikken over cash geld. Ook bezitten ze vaak kostbare sieraden. Heel veel medewerkers uit de instelling hebben op enigerlei wijze omgang tot de bewoners en/of moeten op de kamers zijn. Het is vaak heel eenvoudig voor een medewerker om hiervan iets mee te nemen. De bewoner kan het niet vertellen en het wordt vaak pas veel later ontdekt.

  1. Diefstal of verduistering van goederen van de zorginstelling

Vooral technische medewerkers en ICT medewerkers gaan dagelijks om met computers, gereedschap enzovoort. Vaak is hierop nauwelijks controle en vrij gemakkelijk om ongezien goederen mee te nemen. Op ‘bijbestellingen’ is meestal ook onvoldoende controle.

Signalen die op diefstal of verduistering kunnen wijzen


  1. Informatie van medewerkers


    Als medicijnen ‘te vroeg’ weer bijbesteld moeten worden valt dit op bij degene die normaal de medicatie bij de apotheek besteld. De medewerker zal de medicatiedossiers van de bewoners nakijken. Daar zijn de medicijnen wel verantwoord. Bij normale arbeidsverhoudingen zal deze medewerker ‘aan de bel trekken’. Mijn ervaring is dat medewerkers vaak wel kennis hebben van misstanden binnen de organisatie maar zich niet vrij voelen om hier melding van te maken. Gedachten zoals “Daar moet de chef maar op letten” of “Ik word er toch niet voor betaald, waarom zou ik?” komen regelmatig voorbij.

Melden? “Daar moet de chef maar op letten”

  1. Regelmatig vermissing van bedrijfsgoederen of voorraden

Medewerkers, die dagelijks bijvoorbeeld met gereedschap werken, valt het op als er plotseling een boormachine onvindbaar is.

Melden? “Ik word er toch niet voor betaald, waarom zou ik?”

  1. Boekhoudkundige verschillen

Als de administratieve verantwoording van goederen correct is en er voorraad verschillen of tekorten optreden kunnen medewerkers in de administratie dat aantonen.

  1. Meldingen van bewoners of familie

In zorginstellingen komt het regelmatig voor dat de families van de bewoners zaken missen zoals geld of sieraden. Die zullen dit ongetwijfeld kenbaar maken bij de directie. Omdat veel bewoners zelf vaak geen zicht meer hebben op wat ze bezitten zal een melding kritisch maar zeer serieus genomen moeten worden.

  1. ‘Geruchten’ van medewerkers

Het is een bekend verschijnsel dat de directie pas als laatste hoort van mogelijke misstanden in de organisatie. Pas als het gaat escaleren druppelt het naar boven in de organisatie.

  1. Andere onderbuikgevoelens

Aan het gedrag van medewerkers is soms ook wel op te maken dat er ‘iets speelt’. Als een medewerker ‘blijft hangen’ terwijl de collega’s al weg zijn, kan dit ook een signaal zijn dat er wellicht iets aan de hand is.

Welke schade levert diefstal in de zorg op? 

  1. Imagoschade

Bij diefstallen of verduistering in uw organisatie zal hierover worden gesproken. Bewoners die zaken missen, medewerkers die worden ontslagen, medewerkers die elkaar onderling niet meer vertrouwen zijn allemaal zaken die de gemoederen bezig houden.

Ik ben al eens bij een lastig gesprek gevraagd tussen een zoon van een bewoner en de directeur van de instelling. Die zoon dreigde met financiële claims en het maken van ruchtbaarheid in de pers. De directeur gaf vóór het gesprek aan dat dit zeker niet mocht gebeuren. Hierdoor zou de instelling een slechte naam krijgen en dat zou nieuwe bewoners kosten.

  1. Financiële schade

Indien er goederen of etenswaren van de organisatie worden weggenomen zullen deze weer aangevuld moeten worden. In een tijd dat er juist op financiën bezuinigd moet worden verdiend dit een juiste controle.

  1. Vertrouwensbreuk

Op het moment dat er een medewerker betrapt wordt op diefstal of verduistering zullen er maatregelen getroffen moeten worden. Vaak leiden die maatregelen tot ontslag. Bij lichte gevallen zal afscheid genomen kunnen worden met een vaststellingsovereenkomst. Bij de grote calamiteiten zal ontslag op staande voet volgen. In beide gevallen zal afscheid moeten worden genomen van soms een heel ervaren medewerker. In tijd van schaarste op de markt vormt dit een nieuw probleem om goed personeel terug te krijgen.

  1. Precedentwerking

Op het moment dat medewerkers zien dat collega’s zich misdragen en er wordt vanuit de leiding niets aan gedaan zal de gedachte zijn: nou dat kan ik ook! Hierdoor wordt de groep met niet integere medewerkers steeds groter. De medewerkers die wel conform de voorschriften willen werken komen in het gedrang, voelen zich niet veilig meer, durven er niets meer van te zeggen omdat ze genegeerd worden en nemen uiteindelijk ontslag.

  1. Verzwaard toezicht door de Inspectie

Op het moment dat er misstanden plaats vinden binnen de organisatie bent u verplicht hiervan melding te maken bij de Inspectie voor de Gezondheid. De Inspectie kan ook op ‘geruchten afkomen’. Deze verzwaarde bemoeienis levert voor u onder andere extra werk, stress en kosten op.

Aanpak van diefstal in de zorg: 3 casussen

Diefstal in een zorginstelling komt helaas vaker voor dan u denkt. Hieronder deel ik een drietal casussen, mijn aanpak en het resultaat.  

Casus 1. Diefstal van medicatie in een zorginstelling

Een zorginstelling had op enig moment het vermoeden dat er medicatie verdween. In de instelling werd de medicatie op de dag bezorgd bij de bewoners met een medicijnkar. De voorraad was opgeslagen in een centrale opslagruimte. Als de karren niet werden gebruikt stonden deze ook in de opslagruimte. Alleen verzorgenden die voor het uitgeven van medicatie waren opgeleid hadden toegang tot de opslagruimte middels een elektronisch slotsysteem. Uit de bestellijsten bleek dat er medicatie verdween. Onduidelijk was hoeveel dit zou zijn, hoe lang dit al plaats vond en wie verantwoordelijk was.


Controle van systemen


Vervolgens heb ik de aantallen medicijnen dagelijks laten tellen, heb ik een controle uitgevoerd op het elektrische slotsysteem, op het meldingssysteem van de bewoners, op het deurslotsysteem van de bewoners, het registratie systeem van uitgegeven medicijnen, interviewen van getuigen enzovoorts.


Feitenonderzoek diefstal


Na grondig rechercheren kon ik vaststellen dat twee verzorgenden in de nachtdiensten in de weekenden verantwoordelijk waren voor het verdwijnen van de medicatie. Om daarna vast te stellen of beide medewerksters hiervoor verantwoordelijk waren of slecht één heb ik in de bewuste avond- en nachtdiensten gebruik gemaakt van een verborgen camera. Uit de beelden bleek duidelijk dat slecht één medewerkster verantwoordelijk was. Zij is daarna door mij geconfronteerd met de onderzochte feiten en de beelden.


Op grond van het resultaat van het feitenonderzoek werd de medewerkster op staande voet ontslagen.

Casus 2. Verdwijning van medicatie in een zorginstelling

Bij een andere zorginstelling werd ik gevraagd of ik wat voor hen kon betekenen. Ze hadden te maken met het feit dat er medicatie uit de kamer van een bewoonster verdween. Op grond van een melding werd een groot recherchebureau ingeschakeld en werd overgegaan tot het plaatsen van een verborgen camera in het appartement. Dit leverde echter geen resultaat op en de camera werd weggehaald. Na enige weken kwamen er nieuwe klachten dat er medicatie verdween uit hetzelfde appartement.


Plan van aanpak opsporing diefstal in een zorginstelling


Vervolgens werd deze casus met mij besproken. De directeur gaf aan dat hij een medewerkster verdacht van het wegnemen van deze specifieke medicatie omdat de man van deze verzorgende ziek was en deze medicatie daar heel goed bij paste.


Nadat ik deze casus samen met de directeur had besproken hebben we samen beslist dat we wederom zouden overgaan tot het plaatsen van een verborgen camera. Veel medewerksters hadden namelijk toegang tot deze woning. Zoals verplegenden, onderhoudsmensen en kamerverzorgers. Er was uitgebreid met de bewoonster gesproken door een vertrouwenspersoon die haar was toevertrouwd. Maar de bewoonster had niets vernomen, ze was ook vaak van de kamer weg.


De rol van de bewoonster bij de opsporing


Gezien de gezondheidstoestand van de bewoonster vond de directeur het niet verstandig dat ik zou praten met die bewoonster. Maar bij het plaatsen van de camera kwam het zo uit dat ik wel met haar kon spreken. Nadat de camera was geplaatst bleef het enige tijd rustig. Vervolgens samen met de directeur besloten om tegen enkele medewerkers te zeggen dat de camera zou worden weggehaald en dat alleen wij en de bewoonster wisten dat die bleef hangen. Ook daarna bleef het stil op de beelden.


Uiteindelijk werd besloten om de camera echt weg te halen. Bij het weghalen heb ik uitgebreid met de bewoonster gesproken, eerst over allerlei sociale aspecten van haar leven, vervolgens in detail hoe het in de instelling toeging, met name te verstrekken van medicatie, om vervolgens haar te confronteren met mijn gevoel dat zij zelf de medicatie weg nam.


Uiteindelijk bleek zij inderdaad vanuit een stuk verslaving, die ze niet wilde laten weten naar de verzorging, zelf de medicijnen uit het kastje haalde. Vervolgens had de directeur geen personeelsprobleem maar een gezondheidsprobleem.

Casus 3. Diefstal van etenswaren in een zorginstelling

In weer een andere casus ben ik gevraagd naar beelden te kijken die door een verborgen camera van een instelling waren gemaakt. De directie wilde weten of de beelden voldoende aanleiding gaven om over te gaan op ontslag op staande voet.


Oude camerabeelden onbruikbaar


Bij het zien van de beelden bleek dat deze zeer slecht van kwaliteit waren. Daarnaast bleek uit mijn onderzoek dat de instelling niet bevoegd was om op dat moment een verborgen camera toe te passen, dus de beelden waren onbruikbaar.


Aanpak met een betere verborgen camera


Vervolgens heb ik het onderzoek opnieuw gestart met o.a. het interviewen van getuigen enz. Uiteindelijk heb ik in overleg met de directie besloten over te gaan op een verborgen camera. Eentje die duidelijke beelden verstrekte en niet de gehele huiskamer in beeld bracht zodat medewerkers en bewoners die hier niets mee te maken hadden ook niet in beeld kwamen.


Op het moment dat de bewuste medewerkster, met door haar weggenomen etenswaren, de deur uit wilde stappen heb ik haar samen met de directeur aangesproken en geconfronteerd met haar handelswijze. 


Zij erkende dat zij al een jaar dagelijks etenswaren mee naar huis nam voor eigen gebruik. Zij is vervolgens op staande voet ontslagen.

Wat kan een bedrijfsrechercheur voor u betekenen?

Advies bij een ‘op heterdaad betrapt’

Bij ontdekking van diefstal in de organisatie op heterdaad spelen vaak allerlei emoties mee. Zo is er vaak sprake van ongeloof, verbijstering over het gebeurde, dat juist hij dat doet, woede enzovoort. De eerste reactie is dan ook dat die medewerker eruit moet en hier niet meer kan blijven werken.

De keuze voor ontslag op staande voet of ontbinding

Diefstal of verduistering kan zeker aanleiding zijn voor ontslag op staande voet. De ontslagen medewerker heeft op dat moment geen recht meer op loon of een uitkering. Een andere ontslagroute is het vragen van ontbinding van het arbeidscontract op grond van ernstig verwijtbaar handelen bij de kantonrechter. De medewerker krijgt dan loon tot de ontbindingsdatum en afhankelijk van de omstandigheden een uitkering. Ook in geval van diefstal is het mogelijk dat beide partijen in goed overleg uit elkaar gaan, op grond van een vaststellingsovereenkomst.

Een medewerker is het vaak het niet eens is met zijn ontslag. Maar dat zal zeker het geval zijn bij ontslag op staande voet. Gezien de financiële gevolgen, zal de medewerker het ontslag in een procedure bestrijden.

Het gevaar schuilt hier dan ook in. Door de emoties bent u geneigd veel te snel de beslissing te nemen voor een ontslag op staande voet. Is de beslissing eenmaal genomen dan beland u vrij zeker in een dergelijke procedure. Meestal is in dit soort situaties de onderbouwing van een dergelijk ontslag zwaar onvoldoende en zal door de rechtbank dan ook worden terug gedraaid met alle financiële gevolgen van dien. Door u wordt dit dan weer als zeer onrechtvaardig ervaren.

Een vervelende procedure kan worden voorkomen met de juiste aanpak.

Los Bedrijfsrecherche helpt bij bewijsvoering voor ontslag

Het is van het grootste belang dat er onder het ontslag een gedegen fundament gelegd wordt. Dit kan alleen door voor het ontslag de gedragingen grondig te onderzoeken om daarmee niet alleen de feiten vast te leggen maar ook de bewijzen vast te leggen. Het leggen van een fundament voor het ontslag is een specialistische aangelegenheid.

Een juridisch verantwoord rapport

Een bedrijfsrechercheur is gespecialiseerd in het onderzoeken van de feiten en het vastleggen van de bewijzen. Hiervan wordt een  juridisch verantwoord rapport opgemaakt dat in een eventuele juridische procedure het fundament kan vormen. Het is dus juist om op het moment dat er signalen binnen druppelen over een calamiteit om contact op te nemen met een bedrijfsrechercheur, ten eerste om de juiste juridisch dingen te doen en ten tweede om voor een procedure een rapportage in handen te hebben die uw advocaat kan gebruiken in de ontslagprocedure of als onderbouwing kan dienen bij een eventuele aangifte bij de politie.

Expert in feitenonderzoek

Los Bedrijfsrecherche bezit de expertise om een dergelijk feitenonderzoek voor u uit te voeren. Los Bedrijfsrecherche is aangesloten bij de Branchevereniging voor Particuliere Onderzoeksbureaus. Daarnaast werkt Jan samen met specialisten zoals arbeidsrecht advocaten, ervaren rechercheurs enz.

Recensie woonzorgmanager over diefstal in de zorg

"In ons verpleeghuis wonen zeer kwetsbare ouderen met veelal een dementieel ziektebeeld. Deze bewoners zijn afhankelijk van de goede zorgen van de medewerkers en vrijwilligers.

Helaas vond er op een afdeling een ernstig incident plaats waarbij een medewerker langdurig levensmiddelen meenam, bestemd voor de bewoners.

Collega’s vertrouwden de situatie niet, na overleg met o.a. de OR werd besloten tot plaatsing van camera’s. Helaas werd het vermoeden meerdere malen bevestigd en besloten we onze advocaat in te schakelen voor advies. Deze deed de aanbeveling om Los Bedrijfsrecherche in te schakelen.


De werkwijze van Jan Los was zeer zorgvuldig, hij sprak met de leidinggevenden om een goede indruk te krijgen van wat er speelde. Vervolgens gaf hij advies om andere camera’s te plaatsen waarbij ter plekke meegekeken kon worden om uiteindelijk de medewerker op heterdaad te kunnen betrappen. Jan voerde gesprekken met alle betrokkenen en legde deze zorgvuldig vast. Uiteindelijk kwam hij ter plekke om te helpen observeren en als laatste deze medewerker te confronteren. Hij legde dit gesprek ook uitvoerig vast. De rustige, respectvolle aanpak waren prettig en succesvol. Een volledige bekentenis met handtekening van de medewerker in kwestie was het resultaat.


Je hoopt altijd dat deze acties niet nodig zullen zijn, maar wanneer dit toch het geval is, is de wijze van aanpak wel erg belangrijk. Wij hopen niet op een herhaling maar mocht het toch nodig zijn in de toekomst, dan zullen wij vol vertrouwen Jan Los wederom inschakelen!"

- W. van A. Woonzorgmanager -

About the Author Jan Los

Jan Los is de eigenaar van Los Bedrijfsrecherche. Dit is een recherchebureau voor bedrijfsfraude en integriteitsconflicten in zorginstellingen. Los Bedrijfsrecherche is een door het Ministerie van Veiligheid en Justitie erkend Particulier Onderzoeksbureau. De verwerking van (persoons)gegevens is aangemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Wij werken volgens de privacygedragscode voor particuliere onderzoeksbureaus en zijn aangesloten bij de Branchevereniging voor Particuliere Onderzoeksbureaus (BPOB).

follow me on: